« World Baseball Classic 2006 (1) | Main | Nooit meer in een vliegtuig »

Elis Juliana

Elis Juliana, een veelzijdige grootheid uit Curacao. (foto www.elisjuliana.info)Gewaardeerde lezer Hubertus vroeg in een commentaar bij AFV en Ibbeltje naar het gedicht He Patu van Elis Juliana. Wel, eigenlijk vroeg hij naar Ellis met twee ellen.

Als service voor de lezer en bovendien uit eigen interesse ging ik op onderzoek uit. Na de ontdekking dat Elis niet Ellis heet maar Elis was dat niet zo moeilijk. Er bestaat zelfs een mooie, geheel Papiamentstalige website over Elis Juliana.

Op deze website is te lezen waarom Elis slechts één 'l' in zijn naam heeft:

"Elis ku un èl pasobra mama n’ ta’tin sèn pa paga dos èl dia a bai òp mi, haha!"
(Elis met één 'l' omdat mama niet genoeg geld had om twee ellen te betalen op de dag dat ze mij aangaf, haha!)

Even later vond ik onder het hoofstuk Deklamadó het door Hubertus gevraagde gedicht, hieronder het eerste couplet alsmede het refrein.


Hé patu

Hé patu ta janga
Hé patu ta rondia
Hun tiki cuminda
Pa su muchanan

Hé pa ki.
Hé pa ya.
Hé pa ki.
Hé pa ya.



De hele tekst is zoals gezegd te vinden onder Deklamadó.

Elis Juliana, een veelzijdige grootheid uit Curacao. (foto www.elisjuliana.info)Juliana noemt het zelf een ritmisch gedicht. De tekst is simpel, het gaat over een eend (patu). De eend zwaait (janga) met de kont, de eend loopt rond (rondia) en zoekt een beetje eten (cuminda) voor haar kinderen (muchanan). In het vervolg van het gedicht vinden de eenden wat voedsel (derde couplet) en eten ze hun buikjes vol (vierde couplet). Dan gaan de eenden er in een rijtje weer vandoor (vijfde couplet).

Belangrijker dan de tekst is het ritme en het gevoel: "E ta krea potrèt bibu di tipo i situashonnan verídiko, konbèrtiendo e mes den tipo i situashon. Tur sentido ta aktivo, tin mímika, kanto, paso, zonidu."
(Hij creëert een levend schilderij van een waarachtig type en situatie waarbij hij zichzelf verplaatst in dat type en die situatie. Alle zintuigen zijn aktief, er wordt gebruik gemaakt van mimiek, zang, dans en geluid.)

Van dezelfde website www.elisjuliana.info is de volgende mp3 afkomstig met een vertolking van Hé patu.

Elis Juliana is op 8 augustus 1927 geboren als helft van een tweeling waarvan de andere helft Gladys is. Hij is te veelzijdig om in één hokje te plaatsen: dichter, voordrager, beeldhouwer, archeoloog, filosoof, schilder, onderwijzer... er is nauwelijks een terrein te bedenken waarop Elis Juliana niet aktief is geweest.

78 Jaar. Een man om zuinig op te zijn.

Comments

Van zulke veelzijdige en interessante mensen als de door jou beschreven Elis Juliana moet de wereld het hebben.

leuk om te lezen.
ik moest meteen denken aan n latijnse tekst, ooit voorgedragen door dhr. Jonkers (je kent m), wat gaat over ik dacht 2 goden, of half goden, die veranderd waren in kikkers. Het stukje dat dat beschrijft is ook zeer ritmisch met veel 'kw'-klanken waardoor het lijkt of je de kikkers hoort. Weet jij nog welk verhaal dat was?
Toegift: als eendjes achter elkaar aan lopen op zn frans: faire la queuleuleu (gaaf woord he, en mooie taal :-))

mooi he, als je zo simpel zo iets moois neer kunt zetten....dat wil zeggen, het lijkt simpel maar doe het maar eens na.......

@Cyberjunk: Zonder hen zou het in ieder geval een stuk minder kleurrijk zijn, Hé pa ki! Hé pa ya!
@Pascale: Ik weet direct wat je bedoelt. Quamquam sunt sub aqua, sub aqua maledicere temptant. Die zin ken ik nog steeds uit mijn hoofd. In Google kom je dan ook bij twee reacties van mij uit, bij Merel en Carin... :-)
Het is het verhaal van Latona (Leto) die door twee boeren wordt uitgescholden. De boeren veranderen in kikkers, maar zelfs onder water (sub aqua) proberen (temptant) zij nog te schelden (maledicere).
Hier een link naar een samenvatting:
http://www.latijnengrieks.com/vertaling.php?id=1849
@Paola: Zeker weten. Het enige wat ik jammer vind is dat de (mooie!) site niet in het Nederlands en/of Engels beschikbaar is. Er staat namelijk nog veel meer interessants op, maar dat is nu slechts voor een beperkte groep mensen toegankelijk...

Zo valt er telkens weer wat te ontdekken. Wel jammer dat een tweede l te duur was. Zo zie je gelijk alweer onderscheid.

Wat leuk! Was die versje/liedje helemaal vergeten. Ik zal mijn zoontje dat liedje tzt wel leren. Heel leuk

Veelzijdige man ... hou ik van ... heerlijk

Yes CasaSpider! Wat een geweldige reactie. Ontroerd heb ik eindelijk Elis Juliana nog eens deze tekst voor horen dragen.Geweldig bedankt! Heb je de tekst zelf ook al eens hardop geproefd?
Dat smaakt kan ik je verzekeren. Ritmisch op je bovenbenen meeklappen en meebewegen is ook een aanrader.Je wordt bijna die eend, zo goed is dit gedicht!

Op ieder leven ben ik zuinig. Alleen erna kunnen mensen vreemde dingen doen. Ik zal daar zo even een blogje overschrijven.

@Renesmurf: Dat van per letter betalen was een grapje van Elis, tenminste dat neem ik toch aan... :-)
@Tashita: Laatst had ik het er nog over met iemand, dat Curacao zijn 'helden' zo snel vergeet. Internet is een mooi middel om daar verandering in aan te brengen!
@Henk: Misschien herken je wel iets van hem in jezelf... ;-)
@Hubertus: Het doet me goed dat je zo genoten hebt van de mp3 "Hé patu". Ook ben ik blij via jou deze bijzondere man Elis Juliana op het spoor gekomen te zijn. Hubertus, bedankt voor de inspiratie!
@Brillie: Ik heb je logje nog niet gelezen, maar ben nu wel benieuwd wat mensen 'erna' nog allemaal uitspoken... :-)

Prachtig verhaal over een prachtig (en veelzijdig) mens. Ook leuk je reactie op het comment van je zusje. Hebben jullie mij nooit verteld. CasasPa

Dat van mij was ook een grapje.

Ha, 78, moge hij nog maar lang en gezond leven.
De grapjes hier in de reacties worden gelukkig duidelijk uitgelegd, anders begreep ik er weer niets van.
;-)

@CasasPa: Dank je! Anekdotes over Latijn en Grieks zijn toch meer 'insiders' verhalen... ;-)
@Renesmurf: Hahaha! (Oke, ik geef het toe je had mij tuk... ;-))
@Irene: Dat hoop ik ook. Misschien wist je het niet, maar Renesmurf en ik doen dat speciaal voor jou!
(Dit is een grapje)

dan vond jij t wel een heeele goeie tekst... :-)

Wat een leuke post.
Dank je wel voor het laten kennismaken met deze schitterende man. Het is inderdaad jammer dat het niet vertaald is, maar het is tegelijkertijd bijzonder mooi dat het bestaat en daardoor niet in de vergetelheid beland.
Vond het schitterend om de mp3 te kunnen beluisteren. Mag het gekopieëerd worden?
Met.vr.gr. MaRisa
ps. Je weblog is mooi geworden.

@Pascale: Hij heeft inderdaad indruk gemaakt, vooral dat soep-akwaaa soep-akwaaa... :-)
@MaRisa: Heel graag gedaan, met dank aan reageerder Hubertus. Wat mij betreft mag de mp3 wel gecopieerd worden, heb ik zelf ook gedaan. Ik weet niet hoe de website-eigenares erover denkt, je zou haar kunnen mailen. Zolang dingen maar met bronvermelding en zonder commercieel doel worden 'geleend' hebben de meeste mensen geen bezwaar.
Dank je voor het compliment!