Een lieve kind
Het valt niet mee om een melodietje na te doen op een weblog. Als ik mij wat verveel zing ik vaak: "En Luchiano is een..." Het is een soort protocol, als Luchiano (7) dan niet snel iets meezingt vervolg ik met "oen". Is dit überhaupt nog te volgen?
Meestal vult Luchiano de tekst "En Luchiano is een..." als volgt aan: "een lieve kind!". Hetgeen ik snel corrigeer tot "een lief kind". We vinden het allebei maar een vreemde regel in de Nederlandse taal. Ik legde uit dat bij het-woorden het onbepaald lidwoord een wordt gevolgd door het bijvoeglijk naamwoord zonder "e" op het eind. Is dit überhaupt nog te volgen?
Tot mijn verrassing is een gedeelte van deze materie al bij Luchiano in de klas aan de orde gekomen. Zo wist hij mij te vertellen dat als het woord (bijvoeglijk naamwoord) aan het eind van een zin staat het zonder "e" wordt geschreven, maar midden in de zin wel een "e" krijgt.
Meestal klopt dat ook, behalve dan bij de het-woorden in combinatie met een onbepaald lidwoord. Waarom is dit eigenlijk zo?
Comments
Jezus, Casa!
Het is weekend hoor!
Ik ga nou niet nadenken over die stom regeltjes en bijgevoegd naamwoorden.
Posted by: Victor | December 11, 2004 9:41 AM
Filmpje?!
Posted by: cockie | December 11, 2004 9:57 AM
Waarom dat zo is, weet ik niet. Mij is nooit uitgelegd waarom de grammaticale regels zijn zoals ze zijn. Maar ik kan ze prima volgen. Ik had vroeger op de lagere school- in de jaren vijftig heette dat nog zo- altijd een 8 voor Nederlandse Taal op mijn rapport. Ik weet heel goed wanneer men word moet schrijven en wanneer het wordt moet zijn. En ook wanneer er alleen een t op het eind staat. Korte ei, lange ij, ik weet het allemaal. En ook met bijvoegelijke naamwoorden heb ik geen enkele moeite. Zwakke werkwoorden, sterke werkwoorden, misschien is het allemaal wel onzin, maar ik schud het zo uit mijn mouw, Ou, Au, het verschil tussen kunnen en kennen, leggen en liggen, geen enkel punt. Ach, Luchiano zal het ook wel leren. Ik heb overigens vernomen dat de nieuwe spelling (pannenkoek in plaats van pannekoek enz.) weer verdwijnt en dat de spelling die daarvoor gold weer terugkeert.Of dat waar is of dat dit maar een gerucht is weet ik niet. Beste CasaSpider, weet jij of het waar is?
Posted by: Cyberjunk | December 11, 2004 10:01 AM
De Nederlandse taal is gewoon zo gegroeid met de jaren. (of is het gegroeit?)
En het ontwikkeld maar door.
Posted by: Renesmurf | December 11, 2004 10:27 AM
Ik ben blij, dat ik van mijn geboorte Nederlandstalig ben. Ik zou knettergek geworden zijn, van alle onlogische regeltjes.
Posted by: henriette | December 11, 2004 10:53 AM
@ Renesmurf, hier een gratis lesje in Nederlandse Taal van Cyberjunk, het is inderdaad gegroeid. De verleden tijd van groeien is groeide en als een woord in de verleden tijd eindigt op de, of op dde, zoals b.v. meldde, dan krijg je meestal bij het deelwoord een d op het eind. Ik zeg met nadruk meestal, want er zijn uitzonderingen. Voorbeeld van zo'n uitondering is, de verleden tijd van raden is raadde, met als deelwoord geraden. Eindigt een woord in de verleden tijd op eent, b.v. pakte, dan eindigt het deelwoord op een t, in dit voorbeeld, gepakt. Waarschijnlijk zullen daar ook wel uitzonderingen gelden, alleen schiet me zo gauw geen voorbeeld te binnen. In de sterke werkwoorden gelden die regels trouwens niet. Daar eindigen deelwoorden doorgaans op en.
Posted by: Cyberjunk | December 11, 2004 12:13 PM
Maar goed dat we al Nederlands kennen, ik denk dat het om aan te leren een van de moeilijkste talen is met al die regeltjes en de daarbij weer horende uitzonderingen. Ben blij dat ik in Nederland in ieder geval niet hoef te integreren.
Posted by: Henk (ES) | December 11, 2004 12:22 PM
@Victor: Het betreft hier gecompliceerd materie die ik toch even aan de ord wilde stellen...
@Cockie: Neen, ik wil het polygoonjournaal effect toch wat gescheiden houden van mijn weblog... ;-)
@Cyberjunk: Neen, daar weet ik niets van. Wel dat men in Duitsland een aantal wijzigingen heeft teruggedraaid.
@Renesmurf: Maar wat denk je, wordt het ooit nog "een lieve kind"?
@Henriette: Inderdaad een kwestie van puur geluk... :-)
@Cyberjunk: Namens Renesmurf bedankt. En vergeet het kofschip niet!
@Henk(ES): Je bedoelt dat je meer dan 8 jaar onderwijs hebt genoten in Nederland? Anders ben je alsnog de klos... :-)
Posted by: CasaSpider | December 11, 2004 12:25 PM
de taal is levend (of levendig) en is de weerspiegeling van wat en hoe de mensen er mee omgaan. Deze week toevallig er tegenaan gelopen: het is Noord-Brabant maar we hebben het over Brabanders en niet over Brabanters. Uitzondering of regel of een uitzondering op een regel. CasasPa
Posted by: CasasPa | December 11, 2004 2:03 PM
Oeps... zingen. Nee, laat maar.
Posted by: Brillie | December 11, 2004 2:10 PM
Ik heb wel iets van een nieuwe spellingwijziging gelezen, maar dat wordt een heel kleintje, niet helemaal terug naar voor 1994. De Nederlandse spelling is niet erg logisch en de grammatica ook niet, maar de Franse en de Engelse zijn nog veel onberedeneerbaarder, als dat een troost is.
Posted by: Irene | December 11, 2004 3:27 PM
@CasasPa: de "verklaring" voor dat verschijnsel is tamelijk eenvoudig: Een Brabander komt uit "Braband" (dat we dat schrijven als "Brabant" is een toevalligheid - een beter voorbeeld is "Hond" -> "Honden". Spellingsregels hebben over het algemeen niets met taalkunde te maken).
Aan het eind van een woord verliest een z.g. stemhebbende medeklinker zoals een d of een v of een z zijn, eh, stemhebbendheid waardoor-ie klinkt als een t of een f of een s
Dat is een tamelijk simpel regeltje en omdat-ie zo simpel is geven taalkundigen er de voorkeur aan boven een veel complexere regel die verklaart waarom sommige stemloze medeklinkers (t, s en f) opeens stemhebbend worden wanneer ze tussen twee lettergrepen in komen te staan.
Dit snap ik dus allemaal nog, maar @CasaSpider: ik snap werkelijk niet wat je bedoelt met "als het woord (bijvoeglijk naamwoord) aan het eind van een zin staat het zonder "e" wordt geschreven, maar midden in de zin wel een "e" krijgt." Een voorbeeld zou misschien helpen?
Posted by: matthijs | December 11, 2004 5:07 PM
Oh, enneh - @Henk: dat Nederlands een van de moeilijkste talen is om aan te leren, klopt. In het algemeen klassement van talen gerangschikt op de hoeveelheid klanken die ze hebben, staat Nederlands ergens in de top 20. Dat is heel erg hoog, als je in aanmerking neemt dat er wereldwijd tienduizenden talen zijn.
Nederlands heeft bijvoorbeeld een "ei" en een "eu" en een "ui" en dat zijn klanken die bijna geen enkele andere taal heeft (en die dus voor sprekers van de meeste andere talen schier onmogelijk te produceren zijn).
Als ik het me goed herinner, moeten we in dat algemene klassement van talen met de meeste klanken alleen van die klik-talen uit Zuidelijk Afrika boven ons dulden ;-)
Posted by: matthijs | December 11, 2004 5:11 PM
@CasasPa: Inderdaad vreemd, want het is wel weer Brabantia...
@Brillie: Ja, laten we dat maar niet doen... :-)
@Irene: Alleen de Duitse grammatica zit volgens mij logisch in elkaar!
@Matthijs: Ik vind de vergelijking van Brabant en hond niet helemaal bevredigend. Een voorbeeld van mijn stelling: zij is een mooie vrouw (met e) en de vrouw is mooi (zonder e).
@Matthijs(2): Het is maar wat je gewend bent, in het Chinees is ook de melodie van een woord van belang voor de betekenis. Dat hebben wij weer niet...
Posted by: CasaSpider | December 11, 2004 6:04 PM
Volgens mij worden hier bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden door elkaar gehaald. Als het woord een bijwoord is dan 'verdwijnt' de e aan het eind:
- de verschrikkelijke lieve Luchiano is verschrikkelijk lief, of
- de verschrikkelijk lieve Luchiano is verschrikkelijk lief.
Als een woord iets zegt van een bijvoeglijk naamwoord of een bijwoord dan is het een bijwoord (als het iets zegt van een zelfstandig naamwoord dan is het een bijvoeglijk naamwoord). Lief aan het eind van de zin zegt niets van een zelfstandig naamwoord en is zelf een bijwoord (net zoals mooi in jouw tweede zin). Maar je kan het woord lief ook nog zelfstandig gebruiken:
- hij is een lieve.
@Cyberjunk en (Casa): zwakke werkwoorden waarvan de stam eindigt op een letter uit 't kofschip' of uit 't fokschaap' krijgen in de onvoltooid verleden tijd en voltooid verleden tijd een 't'. Dus 'verhuizen' wordt dus 'verhuisde' en 'vergissen' 'vergiste'.
Inmiddels word ik er zelf warrig van en moet ik dit stukje herhaaldelijk doorlezen, maar ook dat van jou (Casa) om het nog te begrijpen en of ik nou alles heb gezegd. "het-woorden in combinatie met een onbepaald lidwoord": bedoel je hier nou met het-woorden onzijdige zelfstandige naamwoorden?
Ik zong misschien in zo'n zelfde stemming, met een vage hier niet reproduceerbare melodie, met Quan (toen hij nog wat kleiner was en ik minder last van mijn rug) op mijn nek: "Wie zit er op mijn nek?" En dan zongen we samen als hij snel genoeg meedeed: "Quan, zit er op mijn nek." Als hij niet snel genoeg meedeed dan maakte ik van hem een willekeurig ding dat op mijn nek zat. Dat ding wilde hij natuurlijk niet zijn. Is het nog te volgen? (Ik heb geen zin om een trema op te zoeken. Is dit nog te volgen?)
Posted by: Pascal | December 11, 2004 8:06 PM
Pfff. Zware korst op de vroege morgen.
Posted by: Brillie | December 11, 2004 8:24 PM
Nou ik zit blijkbaar op het randje, heb mijn eerste jaren namelijk in Duitsland gedaan. Pfffffff, gelukkig!!
Posted by: Henk (ES) | December 12, 2004 4:35 AM
@Pascal: Daar heb je wel een punt met die bijwoorden. Van de andere kant lees ik nog steeds geen verklaring waarom het 'een lief kind' is!
@Brillie: Inmiddels is het al lang weer avond... :-)
@Henk(ES): Duitsland, Lanzarote... neen, dat wordt straks echt inburgeren voor jou. Geen ontkomen aan!
Posted by: CasaSpider | December 12, 2004 8:39 AM
Vroeger heb ik eens bij een oude mevrouw gewerkt, die mij altijd aansprak met "lieve kind". Dat wás ik toen ook nog, natuurlijk, en zonder lidwoord of bezittelijk voornaamwoord,was het gewoon een lieve manier van aanspreken. Taal is haast niet te verklaren.Nederlands helemaal niet, want dan is er na jaren van vergaderen een regel vastgesteld en dan moet die weer veranderen. Zo houden veel mensen werk, denk ik wel eens!
Posted by: els | December 12, 2004 9:40 AM
@pascal: volgens mij is dat niet zo wat jij over de bijwoorden zegt; 'mooi'in de zin 'de vrouw is mooi' is een bijv.nw, want het zegt iets over de vrouw. In 'de vrouw zingt mooi' is het een bijwoord omdat het iets over het werkwoord zegt. Bij een bijwoord kun je er altijd van maken 'op ...(bijv.mooie) wijze'.
In beide gevallen trouwens zonder -e erachter.
Posted by: Pascale | December 13, 2004 3:56 AM
@Els: Toch lijkt het mij formeel fout dat "lieve kind". Niet dat jij niet lief was, maar taalkundig gezien. Een verklaring hiervoor moet ik je echter schuldig blijven. Gevoelsmatig zou ik een mooi gordijn aanspreken met "mooi gordijn" en niet met "mooie gordijn".
@Pascale: Leuker kan het haast niet, een discussie over wel of geen "e" bij een woord tussen een Pascal en een Pascale... :-) En dan te bedenken dat jij nog een paar dagen als Pascal door het leven bent gegaan!
Posted by: CasaSpider | December 13, 2004 12:23 PM
De regel van einde en midden van een zin is klinkklare onzin, zoals al door andere reagluurders gemeld. Dat lieve kind zal ik voor je opzoeken, maar het is wel juist Nederlands (niet met 'een', wel met 'het' of zonder lidwoord) en zal vast wel iets met de Germaanse oorsprong van de taal te maken hebben.
Posted by: CuraKora | December 14, 2004 8:00 AM