« Maiden Flight Nest #3 | Main | Stellingen November 2005 »

Dr. Römerschool en Papiamentu

Op Curacao bestaan vier (niet privé) basisscholen met Nederlands als instructietaal, de taal waar les in wordt gegeven: de Marnix, de Alber Schweitzer, het Pire College en de Johan van Walbeeckshool. De Römerschool beschouwde zichzelf als tweetalig, men maakt er gebruik van Nederlands instructiemateriaal.

In die situatie dreigt spoedig hardhandig verandering te komen. De Dienst Openbare Scholen (DOS) verplicht de Römerschool nu om gebruik te maken van Papiamentstalig materiaal. De ouders staan op hun achterste benen omdat deze wijziging komt drie maanden na begin van het schooljaar. Had men dit van tevoren geweten was dit in veel gevallen een reden geweest te trachten het kind op een andere school te plaatsen.

De maatregel past in een strategie waarvan het uiteindelijke doel is dat het Papiaments op Curacao eenzelfde positie heeft als het Nederlands in Nederland. Iedereen spreekt het overal en dus ook op de scholen. Andere talen als Engels, Spaans en Nederlands worden als een gewoon vak onderwezen.

Römerschool staat voor moeilijke keuze. Foto Amigoe.Het grote voordeel van deze gedachte is dat de Curacaoenaars eindelijk gelijke kansen krijgen. Een gevolg van de huidige situatie is dat het Nederlandstalige gedeelte van de bevolking bevoordeeld is.

Hierbij mag niet vergeten worden dat Nederland nog altijd gelijkstaat aan de oude kolonisator. Het is niet moeilijk in te zien dat Curacao er van alles aan doet om zich aan de afhankelijkheid van Nederland en het Nederlands te ontworstelen.

Tot zover de theorie. In de praktijk kan het afwijzen van Nederland en het Nederlands leiden tot een verslechtering. Waar de Bovenwindse Eilanden (Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba) van het Nederlands naar het Engels overgaan, zit men op de Benedenwinden met het Papiamentu.

Rationeel gezien is kiezen voor het Papiaments geen slimme keuze. Het wordt gesproken door ongeveer 500.000 mensen, er is nauwelijks lesmateriaal en de taal is chaotisch en verdeeld. Het Papiaments bevat zeer veel leenwoorden uit het Nederlands, Engels en Spaans. Standaard werden deze woorden op dezelfde wijze geschreven als in de taal waarvan ze geleend zijn. Op Curacao is echter besloten om tot een soort fonetische schrijfwijze over te gaan.

In theorie valt daar wat voor te zeggen, in de praktijk leidt het tot chaos. Het woord weekend dient officieel geschreven te worden als wikènt (of was het nu wiekènt?). En wat te denken van zuembruk voor zwembroek. Zelfs kranten hebben vaak geen idee meer hoe iets geschreven moet worden en het wemelt er dan ook van de fouten. En dan is er nog de jeugd. Door hen wordt vaak de term hopi great! gebezigd. Het betekent dat iets erg leuk is. Geen jongere haalt het in zijn hoofd om great fonetisch te schrijven.

Een op zich interessante situatie ware het niet dat een aantal generaties kinderen er de dupe van (kunnen) worden. Het is niet voor niks dat de wachtlijsten voor de Nederlandstalige basisscholen lang zijn. Eigenlijk moet men er iemand kennen om erop te kunnen komen. Ouders denken uiteraard aan de toekomst van hun kinderen en hebben maling aan een lange-termijn visie. Ik wel tenminste.

Mijn suggestie is dat met betrekking tot het Papiaments gekozen dient te worden voor een uniforme schrijfwijze binnen het gehele taalgebied. Arubaanse Papiamentstalige kranten komen op mij professioneler en eenduidiger over dan hun Curacaose tegenhangers. Ik pleit derhalve voor de Arubaanse manier. Dit geldt ook voor de 'o-' versus de 'u-' uitgang: Papiamento (Aruba) versus Papiamentu (Curacao). Op straat mag men best om een broodje lomitu vragen als men het officieel maar met een 'o' schrijft: lomito.

Immers, nu lijkt het voor de kranten allemaal niets uit te maken hoe woorden geschreven moeten worden. Niemand weet het precies. Gevolg is dat men zelfs met eigennamen ongehoord slordig is en vele fouten maakt. Is het nu Mirna of Myrna Godett? In het geval van de ontvoerders van Claudia Melchers werd Quentin Wong Loi Sing net zo vaak Quinten genoemd. Naar mijn mening een gevolg van een slordige basistaal.

De ouders van de Römerschool hebben een enquete gehouden. Met grote meerderheid hebben zij gekozen voor tweetalig onderwijs, met Nederlandstalig instructiemateriaal. De vraag is of Gedeputeerde van Onderwijs Eduardo Cova (PLKP) hierin mee zal gaan.

Comments

Het probleem is niet "een slordige basistaal" (geen enkele taal is slordig) maar dat er geen standaardspelling is.

Die is er voor het Engels ook niet (officieel in ieder geval - officieus geldt de spelling in woordenboeken vaak als gezaghebbend) dus het hoeft niet direct een probleem te zijn, maar uit je stukje blijkt dat dat voor het Papiamentu/o op dit moment in ieder geval wel degelijk het geval is.

Wat je beschrijft, doet me denken aan de spelling van het Nederlands tot ongeveer 1850 - toen was er ook geen standaardspelling en schreef iedereen ook gewoon hoe het hem goeddunkte. Dat maakte het er voor lezers niet bepaald gemakkelijker op.

Op authentiek Hollandse wijze werd toen een commissie aan het werk gezet. Het heeft tot 1947 geduurd voordat het gedrocht dat deze commissie produceerde ("zoo vingen wij veele heele groote visschen") vervangen werd door iets dat dichter bij de werkelijkheid stond.

Veranderingen zijn niet altijd slecht, maar doe dat dan allemaal en gelijktijdig op het begin van een schooljaar.
Of kijk goed naar wat echt nodig is, daar hebben ze veel meer aan.

Ik wil graag het volgende weten, is die Römerschool een privéschool? Van de vier Nederlandstalige scholen zeg jij expliciet dat dit NIET zo is. Bij de Römerschool laat je dat in het midden, zodat ik dat niet zeker weet. In geval dat de Römerschool een privéschool is, dan hoeven die toch niet naar de DOS te luisteren? Privéscholen mogen toch zelf weten wat ze voor materiaal gebruiken? In geval dat de Römerschool WEL afhankelijk is van de DOS, dan snap ik niet waarom zij moeten switchen van lesmateriaal en de andere vier scholen niet. Tenzij het zo is, dat de Römerschool de eerste is die moet switchen en de Marnix, de Albert Schweizer, het Pire College en de Johan van Walbeeckschool daarna, eventueel in fases. Dan gaan er nog generaties overheen, maar dan wordt Papiamento de voertaal in Curaçao. Maar als de vier basisscholen die nu nog Nederlands materiaal gebruiken dit in de toekomst ook mogen blijven doen, dan snap ik niet waarom de Römer moet switschen. Overigens neem ik aan dat privéscholen alleen voor rijkeluiskinderen zijn waar men flink voor moet dokken, of zie ik dat verkeerd?

@Matthijs: Naar mijn mening is de slordigheid wel degelijk een gevolg van het feit dat men geforceerd een eigen spelling heeft willen invoeren voor leenwoorden. Bijna was het zelfs nog erger. Voor de "ch" klank wilde men een aparte letter "X" invoeren, naar de Griekse Chi. Het woord "brug" zou dan als volgt geschreven worden: "brùX". Gelukkig is dat niet doorgegaan. Maar doe mij maar het Arubaanse systeem...
@Renesmurf: Een verandering gedurende het schooljaar is inderdaad sowieso niet handig. Van de andere kant zal de DOS stellen dat de Römerschool reeds wist dat men vanaf het begin van het schooljaar Papiamentstalig instructiemateriaal moest gebruiken...

@Cyberjunk: De Römerschool is geen privéschool want die mogen zelfs in het Chinees lesgeven als ze dat willen. De vier genoemde scholen zijn speciaal aangewezen om in het Nederlands onderwijs te mogen geven. De visie is dat in de toekomst al het (openbare) onderwijs in het Papiaments gegeven wordt. Nederlandstalige privéscholen zijn voor de gewone burger inderdaad onbetaalbaar.

Nog een vraag, kent Curaçao ook christelijke scholen (waarmee ik eigenlijk protestantse scholen bedoel) of scholen met een Rooms-Katholieke signatuur? Zo ja, zijn dat dan scholen die zichzelf financieel moeten bedruipen? En lukt dat? Of zijn er alleen openbare scholen? Ik kan me niet voorstellen dat als er scholen bestaan met een religieuze signatuur, dat je die onder privéscholen zou kunnen rekenen. Maar als dat soort scholen bestaan, in welke taal wordt daar dan lesgegeven?

Dit werkt nu echt pas discriminatie in de hand. De kinderen van de beter gesitueerden zijn toch al tweetalig. ' Boy Palu' spreekt alleen maar Papiaments thuis. Op het eerste gezicht is het dus een voordeel als er Papiaments als voertaal in het onderwijs wordt gebruikt. In de tweede instantie echter, hebben de puur Papiamentstalige kinderen een dubbele handicap:
ze spreken uitstekend Papiaments maar is tevens hun uitzicht op doorstuderen in Nederland verkeken. Ze beheersen immers de taal onvoldoende. De kinderen van de beter gesitueerden (en tweetalig opgevoed) worden zo ook op hun beurt beschermd tegen concurrentie op de Antilliaanse arbeidsmarkt door alleen Papiamentstalige kinderen.
Een subtielere, maar effectievere manier om kinderen uit de betere milieu's een vorsprong te geven, kan IK niet bedenken. En vooral niet, omdat de lagere (dus enkeltalige) milieus dit nog toejuichen ook.
Diskriminashon hopi peligroso....

Ik zie Curacao nu door de ogen van Quintes, van het programma Rayman is laat.

In Nederland komt binnenkort ook weer een nieuwe versie van het ABN.Met veel nieuwe woorden. De taal is levendig en dus moet je steeds aanpassen. Ik kan me voorstellen da men op Curacao voor Papiamento kiest, de taal van het volk. In Friesland wil(de) men dat ook al heellang, maar op school is het beperkt tot een vak en niet als voertaal. In Belgie is er de voortgaande taalstrijd. In Zuidafrika is het Suidafrikaans een beetje het Nederlands uit de 16e eeuw. En zo kun je nog wel doorgaan. Datkeuzemogelijkheden leiden tot ongelijkheid zal wel zozijn, maar dat geldt voor zo veel andere zaken ook. Met geld is alles te koop, ook een tweede of derde taal. CasasPa

@CasasPa: Nou, u bent driemaal de spatie tussen twee woorden vergeten in dit betoog, heeft u dit opzettelijk gedaan om voor de grap een soort levendige taal te demonstreren? Ik ken u niet goed genoeg om dat te kunnen inschatten.

@Cyberjunk: De Marnix en de Schweitzer zijn Protestantse scholen, het Pire is katholiek en de Johan van Walbeeck openbaar. Al deze scholen ontvangen subsidie van de overheid en zijn geen privéscholen.
@Bart: Het idee is (en ik kan mij daar wel in vinden) dat kinderen die alleen Papiaments spreken en dan plotseling geconfronteere worden met Nederlands als instructietaal zich een hoedje schrikken. Voor hen is het beter om in hun eigen taal les te krijgen. Nederlands krijgen zij dan als een vak. Op de middelbare scholen die aan moeten sluiten bij het voortgezet onderwijs in Nederland is Nederlands de instructietaal. Het gaat er juist om dat kinderen het beste leren in hun moedertaal. Ik ben het met je eens dat kinderen van beter gesitueerden meer kansen hebben, maar dat is altijd zo...
@Hans: Dat is heel mooi, maar zowel Raymann als Quintus komen uit Suriname... ;-) Misschien bedoel je de stadswacht, Edsel?
@CasasPa: De vergelijking met het Fries is een goede. Verschil is alleen dat Friezen het Nederlands wel accepteren en het ook beter in hun regio past. Nederlands in Zuid-Amerika is toch een ander verhaal. Dat er sowieso al ongelijkheid bestaat klopt, maar dat betekent nog niet dat men er niets tegen hoeft te ondernemen. Met geld is veel te koop, maar dat is slechts voor enkelen weggelegd. Voor ons niet in ieder geval... :-) Gefeliciteerd trouwens met je weekoverwinning in de voetbalpoule! En beterschap voor Truus...
@Cyberjunk: Ik vermoed dat het door het Chinese toetsenbord kwam, maar hij is er toe in staat... ;-)

Volgens Jurgen Raymann zijn er een aantal opnamen op Curacao gemaakt die zij de komende weken gaan uitzenden, 1 is er al geweest.

U logt in het Nederlands. Schande.

Erwin, doe eens even NORMAAL ja, Casa is, al woont hij dan in Curaçao en al beheerst hij het Papiaments, een rasechte Nederlander. Al zijn lezers beheersen het Nederlands, maar niet al zijn lezers beheersen het Papiaments. En ook het Spaans wordt niet door alle lezers beheerst, dus ALS Casa niet het Nederlands zou loggen, zou Engels nog de enige optie zijn, ik veronderstel dat dit de enige andere taal is die tot de mogelijkheden behoort. Maar als Casa in het Nederlands logt, dan is dat GEEN SCHANDE!!!!!! Ik heb bovendien even naar JOUW log gekeken beste Erwin en die is OOK in het Nederlands, dus start ZELF een log in het Papiaments of in wat voor taal dan ook voordat je schande spreekt van iemand die een fantastische weblog heeft.

Ik mis in deze discussie nogal wat feiten die m.i wel van invloed zijn:
- Er zijn wettelijk op de Antillen een aantal officiele talen, waaronder het Nederlands en het Papiamentu. Hoewel er steeds meer in het Papiamentu gepubliceerd wordt, is het Nederlands tot op heden de officiele voertaal.
- Veel lokaal opgeleide leerkrachten zijn niet in staat om goed Nederlandstalig onderwijs te geven omdat ze die taal niet voldoende beheersen. Dit geldt zelfs voor een deel van de leerkrachten op de Nederlandstalige scholen.
- Het schoolmateriaal voor het nieuwe onderwijssysteem wordt alleen voor Curaçao (en misschien Bonaire?) gemaakt en is lokaal gericht. Tot nu toe loopt het materiaal continu achter op de te geven lesstof, met als gevolg dat het al dan niet leren voor een groot deel afhankelijk is van de inventiviteit van de leerkrachten. Het systeem was nog niet klaar toen het werd ingevoerd.
- Elk kind heeft volgens internationale wetten recht op moedertaalonderwijs. Dat geld uiteraard niet voor een kind dat thuis Swahili spreekt en in Nederland naar school gaat, maar wel voor een Nederlandstalig of Papiamentutalig kind op Curaçao (of een Fries kind in Friesland?) Er zijn juist omdat ook veel net Nederlandstalige ouders een voorkeur hebben voor Nederlandstalig onderwijs veel te weinig plaatsen voor Nederlandstalige kinderen. Dit is een probleem dat versterkt is door voorvechters van Curacao voor de 'autochtone Curacaoenaar', waar deze 'schoolstrijd' een onderdeel van is.
- De meeste Nederlandstalige scholen zijn van christelijke signatuur. Er is bij mijn weten op het eiland 1 openbare Nederlandstalige school.
- Het schoolgeld voor een particuliere school (NL of American) varieerde 3 jaar geleden tusen de ANG 550 en 1300 (Euro 250 tot 600) per maand per kind exclusief bijzondere uitgaven zoals schoolreisjes of knutselmaterialen. Dat is alleen weggelegd voor de echt rijken en voor expatriates wiens werkgever een vergoeding hiervoor geeft (in dat geval is ook een aftrek van de belasting mogelijk). Ik heb een goed salaris maar kan dat niet betalen.
- Hoewel veel journalisten de regels blijkbaar onvoldoende kennen zijn er duidelijke formele Papiamentu spellingregels, alleen zijn die pas ingevoerd nadat de journalisten op school waren. Mijn zoon leert in groep 7 van de basisschool Papiamentu schrijven volgens deze regels. Probleem is dat niemand hem Papiamentu leert spreken...
- Ethymologisch schrijven heeft ook nadelen, vooral als de ethymologie niet duidelijk of eenduidig is. Overigens schrijf je in het algemeen geen 'hopi great', dat zeg je, net als dat geldt voor veel Nederlandse uitdrukkingen. En namen volgen in alle talen gewoon de door de ouders ooit bedachte spelling.

@Hans: Dat wist ik niet. We lopen hier iets achter qua Nederlandse TV. Morgen is Raymann hier op BVN te zien, kijken of er iets van Curacao te zien is...
@Erwin: Se swa, mi proximo blog ta na Papiamentu!
@Cyberjunk: Ondanks dat Erwin het niet zo kwaad (lees: ironisch) bedoelt ben ik onder de indruk van de wijze waarop jij het voor mij opneemt. Hartelijk dank daarvoor!
@CuraKora: Dank voor de uitgebreide en terechte aanvullingen. Des te nieuwsgieriger ben ik naar wat jij persoonlijk vindt van de toekomst van het Papiaments in het algemeen en de instructietaal in het bijzonder. De tendens is de laatste decennia steeds minder Nederlands en meer Papiaments...

@Cyberjunk: omdat Cyber graag het naadje van de kous wil weten hier dan de uitleg. De muis al of niet Chinees reageert soms trager dan de voortgang van mijn typevingers,met als resultaat dat de spatie er bij in schiet. Ik zou dat later kunnen corrigeren, maar ik ga er van uit dat het leesbaar blijft. CasasPa
PS: ja die voetbalpoule. We hadden met de webloggers de kopgroep kunnen naderen. Maar ja, het is maar een spelletje.