Schoolfoto van Jan de Vet, waarop hij nog lange, zwarte kousen aanheeft. Later droeg hij ook kniekousen. foto Heemkring Molenheide
GILZE - Hoe van een economische crisis de zeden ook wat rekkelijker kunnen worden, toont Jan de Vet aan in het laatste nummer van De Mulder, uitgave van heemkring Molenheide.
In zijn Jeugdherinneringen aan de jaren dertig nemen de lange, zwarte kousen een prominente plaats in. Wie op het schoolplein viel, had er zo een gat in. Dat kon moeder nu net niet gebruiken in een tijd waarin ieder dubbeltje moest worden omgedraaid en de kachel werd aangemaakt met in het bos geraapte dennenappels.Leren knielappen, vastgegespt met riempjes, kreeg de Gilzer jeugd daarom omgebonden. Maar toen, in de tweede klas, gebeurde er iets spectaculairs, schrijft De Vet: 'Ik herinner me dat een jongen naar school kwam met kniekousen aan; dat was nog nooit gebeurd. Op de speelplaats hadden de leerkrachten dat al gezien. In de klas moest hij bij de juffrouw komen en die haalde er de bovenmeester bij. Een jongen met blote knieën, dat kan toch niet!'
De pastoor werd er ook nog bijgehaald, maar de moeder van de jongen hield voet bij stuk. De kniekous ging zich over het schoolplein verspreiden tot ook Jan de Vet ermee rondliep.
Het zijn dergelijke 'petites histoires', waarmee heemkundigen het grote verhaal van de geschiedenis kunnen inkleuren. De redactie van De Mulder nam zich twee jaar geleden al voor een editie te wijden aan de crisis van de jaren dertig.
Dat was ook de tijd waarin de Hultense Voetbal Club het licht zag, zoals opgetekend door Bert Willemen. Het in De Mulder opgeduikelde Lied op de tien procent herinnert aan de strijd die Rijense looiers tegen een loonsverlaging voerden. Kees van der Heijden constateert in zijn artikel dat door de crisis de eensgezindheid in de plaatselijke politiek een deuk opliep.
Illustratie daarvan lijkt ook het verhaal van Franske Graauwmans uit Gilze. Als gemeenteraadslid bracht hij een stem uit die bij zijn Rijense werkgever slecht viel. Niet veel later kreeg hij ook 'gedaan' op de steenoven. De burgemeester hoorde ervan en nam contact op met de werkgever. Even later mocht Franske weer aan het werk bij 'oven twee'.
www.heemkringmolenheide.nl
