Main

Beta wetenschappen Archives

May 10, 2002

De wet van de Grote Getallen (1)

De wet van de Grote Getallen heeft grote invloed op mijn inzichten met betrekking tot Toeval. Maar daarover later meer. Ik denk dat mensen niet voor niets tien vingers en tien tenen hebben, sommige houthakkers en andere ongelukkigen daargelaten.
Onze computers kunnen het getal Pi al uitrekenen tot miljoenen cijfers achter de komma, maar wij zelf kunnen toch echt niet veel meer bevatten dan tien.

Laatst las ik dat er in Nederland per jaar duizend (1000) mensen overlijden door medische blunders. Och ja, duizend. Dat zijn er wel bijna drie per dag! Je zou toch geen ziekenhuis meer indurven? Als je een relatief klein getal als duizend in schaal terugbrengt naar drie, dan blijkt verrassenderwijs dat drie meer impact heeft dan duizend.

Het moge duidelijk zijn dat een miljard (duizend miljoen) voor niemand meer te bevatten is. Een bedrijf als Shell maakt veel meer dan een miljard dollar winst per kwartaal...

May 18, 2002

Quarks

Mijn zus Pascale reageerde op de Ultieme Lottomachine, dat gedoe met die quarks vond zij maar niets. Bestaan ze wel echt! Nu heb ik niet alle kennis omtrent quarks paraat, dus ging ik even op onderzoek uit op het Internet. De meeste verhandelingen stijgen mij al snel boven de pet, er wordt gegoocheld met formules en foto's uit de deeltjesversneller zeggen mij ook niet veel.

Wat ik wel grappig vind is hoe er over die hele kolonie van dingetjes waaruit alles is opgebouwd, wordt geschreven. Zolang het niet te technisch wordt, leest het als een spannend jongensboek, met mesonen, baryonen, gluonen en niet te vergeten de quarks als de jonge helden. Overigens is het bestaan van quarks aangetoond in 1964 door Murray Gell-Mann en George Zweig. Er zijn maarliefst zes soorten quarks (klinkt als zes smaken yoghurt): UP, DOWN, STRANGE, CHARM, BOTTOM en TOP.

Op een website wordt de vraag gesteld of het de of het quark is:

Bepaald lidwoord is dus "de", en niet "het", aldus hebben de lexicologen bepaald (de lezer zij gewaarschuwd!). Verschillend gebruik illustreert wel mooi dat je eigenlijk niet kunt spreken over n enkel(e) quark. Quarks zijn nooit alleen, altijd met zijn tween of drien. Natuurkundigen hebben bepaald dat "het quark" even onbepaalbaar is als "de quark".

Dat klinkt toch onheilspellend: Quarks zijn nooit alleen...

January 3, 2003

Kansberekening en Waarschijnlijkheid (1)

Zoals de trouwe (ahum) lezer wellicht weet, ben ik nogal gefascineerd door kansberekening. En dat terwijl ik helemaal geen wiskunde-knobbel heb of ben. Wis- en Natuurkunde hebben echter zeer grote raakvlakken met de Filosofie, en dat (filosoferen) mag ik graag doen.

Het juist interpreteren van Statistieken is bijzonder moeilijk en kwaadwillenden kunnen deze wetenschap zeer manipulatief inzetten. Een klassiek grapje is de statisticus die bang is om te vliegen, omdat de kans dat zich een bom in het vliegtuig bevindt hem te hoog is. Op zekere dag vliegt hij zonder angst. Hij heeft namelijk zelf een bom meegenomen, omdat de kans dat zich tegelijkertijd twee bommen in een vliegtuig bevinden nagenoeg verwaarloosbaar is.

Geeft u eens antwoord op de volgende vraag: "Wat is de kans dat de eerstvolgende onbekende persoon die u tegenkomt, een bovengemiddeld aantal armen heeft?". Om het gemakkelijk te maken, kunt u kiezen uit de volgende antwoorden:

A. Nul.
B. Zeer onwaarschijnlijk.
C. Bijna zeker.
D. Zeker.

Het juiste antwoord is: Bijna zeker. Mensen met drie of meer armen komen zeer zelden voor, het betreft hier aangeboren misvormingen. Mensen met n of nul armen zijn er veel meer, zeker na het Nieuwjaarsvuurwerk. Het gemiddeld aantal armen per mens ligt dus een heel klein beetje onder de twee. De meeste mensen hebben uiteraard twee armen en zijn dus bovengemiddeld. De kans om zo'n twee-armig exemplaar tegen te komen is heel groot, veel groter dan de kans om n van die paar n-armigen tegen te komen.

Er is een redelijke kans dat er hier binnenkort meer over Kansberekening verschijnt...

February 11, 2003

3.98 Celcius

Vanmiddag tijdens het eten vroeg Luchiano aan mij: 'Papa, wat is zwaarder, een appel of een sinaasappel?' Ik gokte op de sinaasappel, maar Luchiano zei: 'Nee, een appel. Want die is harder'.

Ik nam een hap tomatensoep. Luchiano was nog aan het denken en sprak toen de volgende wijze woorden: 'H, ijs is harder dan water, maar toch blijft het drijven!' Ik stond hier enigszins versteld van, dit leerde ik pas op 14-jarige leeftijd van mijn natuurkundeleraar. Luchiano is net vijf, nog even en achtjarigen kunnen zo mijn baan overnemen!

Voor degenen die niet begrijpen waar dit over gaat, water heeft een heel bijzondere eigenschap. Het is namelijk het enige materiaal dat bij afkoeling uitzet tussen 3.98 en 0 Celsius. Wees overigens blij dat water deze eigenschap heeft. Was dit namelijk niet het geval, dan zou ijs zwaarder zijn dan water, met catastrofale gevolgen. Meren en zeen zouden van onder af opvriezen en daardoor al het leven in het water doden.

Ik las nog iets grappigs over moleculen en water. Vraag: Wat is de kleinste hoeveelheid moleculen, waarbij water de eigenschap van een vloeistof heeft?

A. 1 watermolecuul.
B. 2 watermoleculen.
C. 6 watermoleculen.

En molecuul heeft geen kookpunt of vriespunt en kan niet nat zijn. Natheid, kookpunt of vriespunt zijn concepten die niet bestaan in de wereld van een enkel, los molecuul. Dat stelde ooit Nobelprijswinnaar (1987) voor de chemie Jean Marie Lehn. Hij is de bedenker van de term moleculaire sociologie.

Individuele moleculen zijn weliswaar dragers van bepaalde eigenschappen, maar die eigenschappen komen pas tot expressie als er meer moleculen samen zijn. Voor water zijn dat zes moleculen.

Het is net de mensenwereld, die wereld van de moleculen. Nog even en er wordt gesproken over Geitewollensokkenmoleculen.

About Beta wetenschappen

This page contains an archive of all entries posted to blogger in the Beta wetenschappen category. They are listed from oldest to newest.

Auto's & Vervoer is the previous category.

CasaNews is the next category.

Many more can be found on the main index page or by looking through the archives.

Powered by
Movable Type 3.33